ประวัติความเป็นมา

ประวัติความเป็นมาของบ้านหนองขาว

   บ้านหนองขาวเป็นชุมชนที่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เดิมมี ๒ หมู่บ้าน คือ หมู่บ้านดงรังและ
หมู่บ้านดอนกระเดื่อง หมู่บ้านทั้งสองนี้อยู่ในเส้นทางเดินทัพระหว่างด่านเจดีย์สามองค์กับกรุงศรีอยุธยา จึงได้รับภัยจากสงครามระหว่างไทยกับพม่าโดยตลอด ในคราวเสียกรุงครั้งที่ ๒ ประชาชนในหมู่บ้านทั้งสองได้รวมตัวกันต่อสู้กับพม่า การรบในครั้งนั้นชาวบ้านไม่สามารถต่อสู้พม่าได้ หมู่บ้านดงรังและหมู่บ้านดอนกระเดื่องจึงถูกพม่าทำลายหมู่บ้านดงรังอยู่ทางทิศใต้ของหมู่บ้านหนองขาว แต่เดิมมีวัดส้มใหญ่หรือวัดใหญ่ดงรังเป็นวัดประจำหมู่บ้าน หลังจากพม่าเผาทำลายก็ถูกปล่อยทิ้งเป็นวัดร้าง ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕ ชื่อว่า “วัดใหญ่ดงรัง ส้มใหญ่”  ปัจจุบันยังมีซากปรักหักพังของเจดีย์พระอุโบสถ พระพุทธรูป ปรากฏอยู่ เล่ากันว่า พลายแก้วเคยมาบวชเณรที่วัดนี้ ดังมีเนื้อความในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนว่า..............

ครานั้นทองประศรีผู้มารดา ได้ฟังลูกว่าหาขัดไม่

อันสมภารที่ชำนาญในทางใน ท่านขรัววัดส้มใหญ่แลดีครัน

เจ้าคิดนี้ดีแล้วแก้วแม่อา แม่จะพาไปฝากขรัวบุญนั่น

จะได้รู้การณรงค์คงกระพัน ให้เหมือนกันสืบต่อพ่อขุนไกร

ว่าแล้วจึงสั่งพวกบ่าวข้า ชวนกันเร็วหวาอย่าช้าได้

กูจะบวชลูกชายสายสุดใจ เอ็งจงไปเที่ยวหาผ้าเนื้อดี

.............................................. .................................................

ครั้นว่ามาถึงวัดส้มใหญ่ เอาข้าวของตั้งไว้ศาลาหน้า

แม่พาพลายแก้วผู้แววตา ไปกราบไหว้วันทาท่านสมภาร

ท่านเจ้าขาฉันพาลูกมาบวช ช่วยเสกสวดสอนให้เป็นแก่นสาร

ด้วยขุนไกรบิดามาถึงกาล จะได้อธิษฐานให้ส่วนบุญ

อีกทั้งวิชาการอ่านเขียน เจ้าจะได้ร่ำเรียนเสียแต่รุ่น

ฝ่ายท่านอาจารย์สมภารบุญ ทอดใจใหญ่ครุ่นแล้วว่ามา

อนิจจาขุนไกรบรรลัยแล้ว อันลูกชายพลายแก้วเหมือนหนักหนา

รูปอาลัยให้คิดถึงบิดา จะเลี้ยงลูกให้สีกาอย่าระคาง

(เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ๒๕๑๓ : ๔๕ - ๔๗)

           ส่วนหมู่บ้านดอนกระเดื่องนั้นอยู่ทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านหนองขาวบริเวณวัดโบสถ์ ซึ่งสันนิษฐานว่าเดิมอาจเป็นวัดประจำหมู่บ้านแต่ถูกพม่าเผาทำลายจนเสียหายมาก เหลือให้เห็นเพียงซากเจดีย์บางส่วนเท่านั้น เดิมนั้นบริเวณนี้รกร้างชาวบ้านเรียกว่า ปากด่าน ปัจจุบันเป็นที่ตั้ง โรงเรียนหนองขาวโกวิทพิทยาคม อันเป็นโรงเรียนมัธยมประจำหมู่บ้านการกล่าวถึงประวัติศาสตร์
อาจารย์วรวุธ สุวรรณฤทธิ์ ท่านอยู่เมืองกาญจน์มานาน นานจนคนเมืองกาญจน์ยอมรับยกย่องให้ท่านเป็นคนเมืองกาญจน์ไปแล้ว รู้เรื่องเมืองกาญจน์ได้หลากหลาย หลายเรื่องด้วยกัน เป็นครูที่มีลูกศิษย์ มีความรู้ ความสามารถมากมาย เป็นที่ยอมรับของผู้ทรงคุณวุฒิ ในการจัดทำหนังสือ “เล่าขาน ตำนาน บ้านหนองขาว” ตำบลหนองขาว ก็เช่นกันที่ท่าน อาจารย์วรวุธ สุวรรณฤทธิ์ ได้อนุเคราะห์ทำประวัติบ้านหนองขาวไว้ เป็นที่ยอมรับได้ของคณะทำงาน จึงมีความเห็นพร้อมกัน นำประวัติบ้านหนองขาว มาลงไว้ในหนังสือเล่มนี้ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์อย่างมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

เรียบเรียงโดย ผศ. วรวุธ สุวรรณฤทธิ์ ๒๕๔๕